Odczyn Biernackiego powyżej normy

Badanie laboratoryjne ob. monitoruje szybkość opadania erytrocytów, czyli zjawisko sedymentacji krwi, które znane jest już od starożytności. Pierwszym lekarzem, który szczegółowe je zbadał, był polski lekarz Edmund Biernacki. Podwyższony odczyn Biernackiego stanowi do dzisiaj jedno z podstawowych wskaźników diagnostycznych.[1] W dzisiejszym artykule wyjaśnimy, o czym świadczy podwyższone OB.

Czym jest odczyn Biernackiego?

Edmund Biernacki był pierwszym lekarzem, który wykorzystał zjawisko sedymentacji erytrocytów w praktyce klinicznej. Zauważył on, że szybkość opadania czerwonych krwinek oraz tworzenie się osadów różni się u badanych osób w zależności od ilości „fibrynogenów”, których stężenie mogło wzrastać w niektórych stanach chorobowych.[2]

Współcześnie badanie na podniesione OB polega na pomiarze długości drogi opadania erytrocytów w niekrzepnącej krwi w ciągu jednej godziny. Warto przy tym podkreślić, iż mimo że przyspieszona sedymentacja jest objawem towarzyszącym wielu dolegliwościom, dla żadnej z nich nie stanowi charakterystycznego symptomu. Niekiedy podwyższone OB we krwi stanowi fizjologiczny stan organizmu. Zjawisko to obserwujemy przeważnie u kobiet w ciąży. Na wskaźnik oddziałują także niektóre leki, np. preparaty estrogenowo - progestagenowe, heparyna i dekstran.[3]

Odczyn Biernackiego podwyższony - co oznacza?

Badanie OB ma charakter diagnostyczny. Wśród wskazań do jego przeprowadzanie wymienia się m.in. stany zapalne organizmu, w tym reumatyzm, choroby nowotworowe oraz choroby infekcyjne np. schorzenia układu oddechowego i moczowego.[4] Odpowiedzmy teraz na pytanie, co oznacza wysokie OB? Przyczyny najczęściej związane są z nadprodukcją białek surowicy, która może być spowodowana chorobami wątroby, schorzeniami tkanki łącznej, przewlekłymi infekcjami oraz zmianami nowotworowymi. Dokładne określenie schorzenia wymaga jednak przeprowadzenia dodatkowych działań diagnostycznych.[5] Bardzo wysokie OB może świadczyć także o chorobach autoimmunologicznych. Jako wyjątkowo czuły wskaźnik jest powszechnie stosowany do monitorowania postępów leczenia klinicznego.[6]

Odczyn Biernackiego powyżej normy - postępowanie kliniczne

Dalsza diagnostyka i leczenie zależeć będą od obserwowanych objawów. Jak już wspomniano, wskaźnik jest wyjątkowo czuły, jednak mało specyficzny. Z tego powodu jest przeważnie stosowany do monitorowania ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Co jednak, gdy OB jest za wysokie, ale pacjent nie wykazuje innych objawów? W takiej sytuacji, gdy OB, czyli odczyn Biernackiego jest wysoki, konieczne pozostaje przeprowadzenie dalszej diagnostyki białka monoklonalnego w surowicy, które bezpośrednio sygnalizuje rodzaj choroby.[7] Za wysoki odczyn Biernackiego uważa się wyniki powyżej 50mm/1h. Mogą one świadczyć m.in. o reumatoidalnym zapaleniu stawów.[8] Przeważnie jednak nieznacznie podwyższony wskaźnik sygnalizuje powszechnie występujące infekcje i stany zapalne, które nie stanowią powodów do niepokoju.

[1] Kinga Lis, Odczyn Biernackiego wczoraj i dziś, Diagnostyka Laboratoryjna. Journal of Laboratory Diagnostic, vol. 48, nr 2/2012, s. 213.

[2] Andrzej Grzybowski, Jarosław Sak, Setna rocznica śmierci Edmunda Biernackiego (1866 - 1911) — filozofa medycyny i wynalazcy metody pomiaru szybkości sedymentacji erytrocytów, Archiwum Historii i Filozofii Medycyny, nr 74/2011, s. 33 - 34.

[3] Dariusz Wołowiec, Interpretacja wyników hematologicznych badań laboratoryjnych w praktyce lekarza rodzinnego, Lekarz POZ, nr 1/2018, s. 13.

[4] Zofia Kłapa, Pobranie krwi do badania na odczyn Biernackiego, https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/162725/klapa_pobranie_krwi_do_badania_na_odczyn_biernackiego_2001.pdf?sequence=1&isAllowed=y (dostęp 31.01.2023), s. 297.

[5] Dariusz Wołowiec, Interpretacja wyników hematologicznych badań laboratoryjnych w praktyce lekarza rodzinnego, Lekarz POZ, nr 1/2018, s. 14.

[6] Beata Polińska, Joanna Matowicka - Karna, Halina Kemona, Rola odczynu opadania krwinek czerwonych w diagnostyce różnych stanów klinicznych, Diagnostyka Laboratoryjna. Journal of Laboratory Diagnostic, vol. 51, nr 4/2015, s. 321.

[7] Dariusz Wołowiec, Interpretacja wyników hematologicznych badań laboratoryjnych w praktyce lekarza rodzinnego, Lekarz POZ, nr 1/2018, s. 13 - 14.

[8] Beata Polińska, Joanna Matowicka - Karna, Halina Kemona, Rola odczynu opadania krwinek czerwonych w diagnostyce różnych stanów klinicznych, Diagnostyka Laboratoryjna. Journal of Laboratory Diagnostic, vol. 51, nr 4/2015, s. 324.